De spoorwegovergang in Wolfheze was de laatste gróte gelijkvloerse overweg in het traject Utrecht-Arnhem-Nijmegen. Op dit traject rijden er steeds meer treinen en een spooronderdoorgang (tunnel) is de beste oplossing gebleken. In 2027 is dit eindelijk gerealiseerd na een lang zoeken naar de beste manier, kiezen uit vier verschillende ontwerpen én het verkrijgen van bijdrages voor dit heel kostbare project van wel 40 miljoen euro.
Een tragisch ongeval op de overweg op 23 juli 2021 waarbij een bewoner van Het Schild in Wolfheze om het leven komt, heeft de noodzaak voor een spooronderdoorgang extra duidelijk én urgent gemaakt. ProRail was hier toen al enige tijd mee bezig, maar er moesten nog veel hobbels genomen worden, waaronder de financiën! In 2001 is er al vanuit de Vereniging Dorpsbelang Wolfheze aandacht gevraagd voor een betere toegankelijkheid voor het tweede perron voor visueel gehandicapten en invalide- en kinderwagens. Na wat beperkte aanpassingen volgt er in 2017 een lobby voor een ‘ongelijkvloerse spoorovergang’ en doet ProRail een onderzoek naar een spoortunnel. In 2019 wordt tenslotte besloten tot een spooronderdoorgang (tunnel) waarbij wordt gerekend op een fikse bijdrage van het rijk.








Langs station Wolfheze passeren dagelijks in beide richtingen zo’n 14 tot 20 treinen per uur. Over een volledige dag gezien komt dit neer op ongeveer 150 tot 200 reguliere treinen per etmaal in beide richtingen, wat zowel reizigerstreinen als ook een paar goederentreinen betreft. De spoorbomen in Wolfheze zijn hierdoor ruim 7 uur per dag gesloten. Sinds de invoering van de intensievere dienstregeling zijn de bomen gemiddeld 18 minuten per uur gesloten en dat de gelijkvloerse kruising dus gestremd is.


Na het verschijnen van de Rapportage Haalbaarheid-studie van Movaris adviseurs & ingenieurs (43 pag.) is er een keuze gemaakt uit de hierin Vier gepresenteerde Alternatieven. Deze rapportage is van 5 februari 2018. Er is hierna bijna unaniem gekozen voor Alternatief 1.
Op 30 april 2019 verschijnt een kleurrijke digitale folder met 44 pagina’s waarin alle Uitgangspunten voor het Ontwerp uitvoerig worden besproken. Hierbij is ook goed gebruik gemaakt van de inbreng van de opgerichte Klankbordgroep die uit bewoners van Wolfheze bestaat.
Als in mei 1845 het laatste gedeelte van de Rhijnspoorweg (Amsterdam-Utrecht-Arnhem) tussen Veenendaal en Arnhem wordt geopend is de spoorwegovergang in Wolfheze nog heel eenvoudig. Het is de kruising van een oude jachtweg met de spoorlijn en aan de zuidwest kant van deze kruising wordt een houten bouwkeet gebruikt als stationsgebouw en onderkomen van de haltechef. In 1854/55 wordt aan de andere kant (de zuidoostkant van deze kruising) een stenen stationsgebouwtje tevens woning van de chef gebouwd en zal de overweg ongetwijfeld enigszins verbeterd zijn. In 1899 start de bouw van een nieuw en definitief station in Wolfheze, dat ergens tussen najaar 1899 en voorjaar 1900 gereed komt. Dit gebouw komt ten oosten van het stenen stationsgebouwtje uit 1855. De houten bouwkeet uit 1845 wordt in 1899 afgebroken en op die plaats komt een dienstwoning. Tevens wordt dan de overgang aanzienlijk verbeterd (zie foto van plattegrondje links0nder). In 1916 wordt het spoorweghuisje uit 1855 afgebroken en krijgt de spoorwegovergang ongeveer de huidige breedte.
(Zie voor de geschiedenis ook dit interessante filmpje)
De hoge heren van het Psychiatrisch Ziekenhuis reisden 1ste klas en wilden ook graag een wachtkamer 1ste klas in het station hebben. In 1913 wordt deze wens ingewilligd en wordt er een stuk aangebouwd (het hele gedeelte onder het balkon), wat dan wachtkamer 3e klas wordt en de oude wachtkamer wordt 1e/2e klas. Hierdoor wordt het gebouw vergroot tot zijn huidige vorm. Het oude stationsgebouw/spoorweghuisje (uit 1855) blijft eerst nog staan, doch moet in 1916 toch het veld ruimen. De spoorwegovergang tussen het station en de dienstwoning (later het ‘huisje van Breukers’ genoemd) kan hierdoor tevens worden verbreed. Ook komt er in 1916 een bergplaats/lampisterie aan de oostzijde van het station.

Op deze plattegrond staan in de Fases 1A + 1B (het verleggen van de Parallelweg) in 2025 t/m Fases 4D en 4E in juni 2027 de verschillende gebieden van de werkzaamheden aan de Spooronderdoorgang Wolfheze. De belangrijkste en meest spectaculaire werkzaamheid wordt ongetwijfeld het PLAATSEN VAN DE SPOORONDERDOORGANG in de periode van 20 oktober t/m 1 november!!! Dit is dan tevens een treinvrije periode op het traject Ede/Wageningen – Arnhem. Er worden bussen ingezet tussen Ede-Wageningen en Arnhem met tussenstops in Wolfheze en Oosterbeek. Deze faseringstekening moet worden aangepast met nieuwe data en komt medio augustus 2026 extern.
Voor de tweede helft van 2026 staan de volgende werkzaamheden op het programma:
Al vele jaren vraagt de oversteekbaarheid van het spoor (met drie sporen) bij het station en de bereikbaarheid van het middenperron aandacht. Zo is in 1971 er een tunneltje aangebracht onder het spoor van waaruit het middenperron bereikbaar is. Die tunnel, die ook nog eens vrij laag is, heeft alleen trappen en is dus niet (slecht) geschikt voor mindervaliden om het middenperron te bereiken of om het spoor over te steken van noord naar zuid en vice versa. Doordat de tunnel slechts trappen bevat is de bereikbaarheid van het middenperron tevens slecht toegankelijk voor mensen met kinderwagens of veel bagage.
Begin jaren ’70 verliest het station zijn echte functie (handmatige bediening van overweg en seinen) door het automatiseren van de lijn en later verdwijnt ook de loketdienst met kaartverkoop en reizigersinformatie. Sinds 1973 is er op de begane grond een Stationswinkel in gevestigd, die door de jaren heen verschillende eigenaren (huurders van de NS) heeft gekend. In 2008 is de toenmalige eigenaar (Hans Bennink) een snackcorner in een gedeelte hiervan begonnen, die de huidige eigenaren de naam ‘Het Spoortje’ hebben gegeven. De bovenetage (de vroegere woning van de stationschef) wordt door de NS verhuurd.

Deze oude plattegrond (boven Zuid en onder Noord) toont de situatie in 1900 met van links naar rechts: de verplaatste berging, het nieuwe station (Hoofdgebouw), de waterput, het stationsgebouwtje uit 1855, de dienstwoning (op de plaats van de houten keet uit 1845) en tenslotte het los- en laadperron.

Pas in 1918 verschijnt de allereerste ansichtkaart van het Station Wolfheze Erg laat dus! Je kijkt hier van Noord naar Zuid. Hier is het oude stations- gebouwtje(1855) net in 1916 afgebroken en is de overweg daardoor breder geworden. Het station heeft in 1913 een aanbouw gekregen voor de wachtkamer 3e klas.
Station Wolfheze is voor de wijde omgeving een heel lange tijd erg belangrijk voor de aan- en afvoer van mensen én materiaal. Vermoedelijk al vanaf het begin heeft voor de goederen een zijspoortje met laad- en losgelegenheid bestaan. Deze losplaats is ook voor Oosterbeek belangrijk want dit dorp krijgt pas in 1878 een halte (Oosterbeek-Hoog) en deze had het grote nadeel dat hij in een stijl uitgegraven dal ligt en alle materialen omhoog moeten worden gebracht. Bovenstaande is dan ook vast de reden geweest waarom in 1899 Staatsspoor (die de lijn had overgenomen) een echt station in Wolfheze bouwt. Dit gebeurt iets ten oosten van het reeds bestaande haltegebouw aan de spoorlijn bij KM 84 (dit geeft aan dat Wolfheze 84 km vanaf Amsterdam-Centraal ligt).
De aanwezigheid van het station maakt dat er bij Wolfheze in de tweede helft 19e eeuw enkele heel opmerkelijke gebeurtenissen plaats vinden. In 1863, ’64, ’72 en ’79 vindt in de Wolfhezer Bossen het Algemeen Evangelisch Nationaal Zendingsfeest plaats, waarvoor duizenden mensen uit het hele land met speciale feesttreinen naar Wolfheze afreizen. En in september 1898 is op de Renkumse Heide een grote militaire parade ter gelegenheid van de inhuldiging van koningin Wilhelmina, waarbij het station nauwelijks berekend is op de enorme reizigersstroom.
Het Station Wolfheze heeft zijn oorspronkelijke staat van 1913 gelukkig gehouden. In deze staat is het exterieur van het gebouw de laatste maanden van 2006 onder supervisie van ’Onderhoud NS-Stations’ grondig en met veel zorg en liefde gerestaureerd. Het gebouw wordt daarvoor geheel ‘ingepakt’. De bouwkundige oplevering hiervan vindt begin november 2006 plaats. Daarna, op de avond van 11 november 2006 wordt de voltooiing van deze grote opknapbeurt gevierd door Wolfheze met het onthullen van het opnieuw aangebrachte ‘WOLFHEZE’ op de gevel aan de spoorzijde door Bram van den Berg, de laatste stationsmedewerker tot midden jaren ’70 en een toespraak van de burgemeester van de gemeente Renkum, de heer P.M. Bruinooge, die bekend maakt dat het station van nu af aan gemeentelijk monument is. Dit feestelijk gebeuren is voorafgegaan door de presentatie van de twee, toen gloednieuwe websites van Wolfheze: www.dorpsbelangwolfheze.nl en www.wolfheze.nl die intussen beiden geheel zijn vernieuwd.
De gemeente Renkum beschikt over een ruim bestand aan rijks- en gemeentelijke beschermde monumenten.
Renkum telt 76 inschrijvingen in het rijksmonumentenregister en heeft 145 gemeentelijke monumenten. Vermeldenswaardig is nog de categorie “martiale monumenten” waarbij het gaat om gebouwde zaken die verband houden met de Airbornegeschiedenis.
Het Station Wolfheze met de daarbij behorende berging is een gemeentelijk monument en maakt deel uit van de in totaal 9 gemeentelijke monumenten die Wolfheze rijk is.